Klageveileder: Lån

Hjelp til veileder

1. Plikt til å frårå/b> For avtalar som er gjorde etter at finansavtalelova tredde i kraft 1. juli 2000, har långivaren plikt til å skriftleg frårå deg som låntakar med omsyn til å inngå låneavtalen dersom økonomien din eller andre forhold tilseier det. For låneavtalar som er gjorde før dette tidspunktet, må reglane i avtalelova, mellom anna om forsvarleg rådgiving, leggjast til grunn.

   Vurderinga av forholda ved inngåinga av låneavtalen må gjerast konkret, der både banken sin kunnskap om deg og innsikt i marknaden elles må vurderast opp mot forhold på di side. Det skal generelt ein del til før frårådingsplikta tek til å gjelde.

   Ved brot på frårådingsplikta kan pliktene dine anten falle heilt bort (det vil seie at lånet blir sletta), eller så kan vilkåra bli endra på ein slik måte at du blir i stand til å betene lånet.

2. Opplysningsplikta til långivaren Før det blir inngått avtale om lån med ein forbrukar, skal långivaren skriftleg opplyse låntakaren om

   1. effektiv årleg rente

   2. nominell årleg rente og gebyr og andre lånekostnader som fell på deg som låntakar

   3. storleiken på, talet på og forfallstida på avdraga i heile låneperioden (det skal gå fram kor mykje av det innbetalte beløpet som er renter, gebyr og avdrag)

   4. atterhald i avtalen om endring av renter, gebyr og andre kostnader

   5. retten din til å betale tilbake lånet før tida og kva det eventuelt kostar

3. Einsidig endring av lånevilkåra
   I ein låneavtale med ein forbrukar kan ikkje banken krevje rett til einsidig å endre lånevilkåra slik at det er til skade for forbrukaren. Unntak: auking av rentesats, gebyr og andre kostnader. Atterhaldet skal angi vilkåra for at endring kan skje. Endring av lånevilkåra kan berre setjast i verk dersom endringa er sakleg grunngitt.

4. Varsel om endring
   Før banken einsidig endrar rentesatsen, gebyra og andre kostnader ved lånet, skal låntakaren varslast skriftleg. Varselet skal opplyse om kva endringa går ut på, kva som er grunnen til endringa, og om retten kunden har til å betale tilbake før tida - og kva det kostar. Endringar kan ikkje setjast i verk før tidlegast seks veker etter at banken har sendt skriftleg varsel til forbrukaren om endringa.

5. Varsel om endring
   Før banken einsidig endrar rentesatsen, gebyra og andre kostnader ved lånet, skal låntakaren varslast skriftleg. Varselet skal opplyse om kva endringa går ut på, kva som er grunnen til endringa, og om retten kunden har til å betale tilbake før tida - og kva det kostar. Endringar kan ikkje setjast i verk før tidlegast seks veker etter at banken har sendt skriftleg varsel til forbrukaren om endringa.

6. Renteutviklinga avgjer om det er mest lønnsamt med fast eller flytande rente. Fastrentelån kan i visse periodar gi ei høgare rente enn marknadsrenta - i andre periodar det stikk motsette. Fordelen med eit fastrentelån er at du i den fastsette låneperioden kan ha nøyaktig oversikt over låneutgiftene gjennom året, mens utgiftene kan svinge med flytande rente. Fast rente kan gjere det enklare å styre økonomien, og det kan vere fornuftig å inngå ein fastrenteavtale dersom du fryktar at den personlege økonomien din ikkje toler svingingar i form av høgare rente enn dagens nivå. Det er viktig at du undersøkjer kva dei ulike alternativa kan innebere, før du bestemmer deg.

7. Renteutviklinga avgjer om det er mest lønnsamt med fast eller flytande rente. Fastrentelån kan i visse periodar gi ei høgare rente enn marknadsrenta - i andre periodar det stikk motsette. Fordelen med eit fastrentelån er at du i den fastsette låneperioden kan ha nøyaktig oversikt over låneutgiftene gjennom året, mens utgiftene kan svinge med flytande rente. Fast rente kan gjere det enklare å styre økonomien, og det kan vere fornuftig å inngå ein fastrenteavtale dersom du fryktar at den personlege økonomien din ikkje toler svingingar i form av høgare rente enn dagens nivå. Det er viktig at du undersøkjer kva dei ulike alternativa kan innebere, før du bestemmer deg.

8. Ønske om endring av låneavtale med fastrente til låneavtale med flytande rente
   Ver merksam på at fastrenteavtalar normalt blir forlengde automatisk etter varsel frå banken med informasjon om ny rentesats og gebyr seinast seks veker før reguleringstidspunktet. Innan to veker før reguleringstidspunktet skal kunden få eit skriftleg tilbod. Han eller ho får så minimum 14 dagar på seg til å avvise tilbodet og i staden seie opp lånet eller gå over til lån med flytande rente. Det er derfor viktig at du før ein fastrenteperiode går ut, les det mottekne brevet og informasjonen frå banken og melder frå innan fristen for å unngå å bli bunden til fastrente i ein ny periode dersom du ikkje ønskjer det.

9. Førespurnad om førtidsinnløysing av fastrentelån
   Hugs at det kan vere kostbart å løyse inn et fastrentelån før perioden er ute. Grunnen til det er mellom anna at banken vil ha rett til å krevje å få dekt rentetapet sitt for den attverande delen av bindingsperioden. Det er derfor viktig å undersøkje kostnadene ved førtidig innløysing før du bestemmer deg for noko.